پنج شنبه , سرطان ۲۸ ۱۳۹۷
خانه / گفتگو / نوروز هرگز با اسلام منافاتی ندارد.

نوروز هرگز با اسلام منافاتی ندارد.

بهار فصلی است که در فرهنگ مردم هرات به تولد دوباره تشبیه شده است. ساکنان هرات با پختن سمنک، پهن کردن سفره هفت سین از روز اول سال یا نوروز، چهارشنبه آخر سال و سیزدهم سال که به “سیزده بَدَر” مشهور است تجلیل می‌کنند.

و اما اینکه بزرگداشت از نوروز در آیین مردم هرات چه جایگاهی دارد؟ آیا در فرهنگ هرات تجلیل از نوروز آیین زرتشتی محسوب می‌شود و ضد دینی است؟ یا عده‌ای برای خود بزرگتر نشان دادن خود دست به صدور فتوا علیه آن می‌زنند؟ آنچه است که برای دریافت پاسخ آن با دکتر احمد غنی خسروی، استاد دانشگاه هرات گفتگویی کردیم.

هرات تایمز: آقای خسروی از اینکه برای ما و خوانندگان وقت گذاشتید سپاس‌گذاریم. از دید شما نوروز چه جایگاهی در فرهنگ فارسی زبانان و مخصوصا مردم هرات دارد؟

خسروی: با سلام خدمت شما و مخاطبین خاص وب سایت شما. از گذشته انسان‌ها نسبت به طبیعت به دلیل مغبور ساختن آن‌ها دید خدا گونه داشتند و به همین خاطر امروزه ما رب‌النوع‌های مختلف و متفاوت را داریم مثلا خدای خورشید، مهتاب، باران و سایر خدایان.

طبیعتا در ماقبل تاریخ که بشر هنوز به عقلانیت درست نرسیده بود مردم ما هم در منطقه آریانا زمین با رفتن زمستان سرد و سوزان و آمدن بهار و سرسبزی به معنای روزی و روشنایی این پدیده را هم خدا می‌پنداشته و آمدن بهار کاملا جنبۀ آیینی داشته است مانند دیگر آیین‌های زمینی مثل زردشت، بودا، کنفسیوس و غیره … در ضمن نوروز حوزۀ وسیعی که شامل افغانستان، تاجیکستان، ترکمنستان، قرقیزستان تا کناره‌های هند، ایران و مناطقی از فارس، و قسمت‌هایی از عراق امروز و قسمت‌هایی از روسیه را در بر می‌گرفت که نسبت به نوروز همین دید را داشتند.

هرات تایمز: از آنجایی‌که از گذشته تا کنون به تجلیل از نوروز یک دید آیینی وجود داشته، در پهلوی آن با توجه به سنتی بودن جامعۀ ما؛ جشن گرفتن این ایام را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

خسروی: از گذشته فصول مختلف سال جشن گرفته می‌شد. قبل از اسلام این جشن‌ها جنبۀ آیینی و دینی داشت اما بعد از آمدن اسلام، تبدیل به رسم و رواج شده است که بزرگان دین هم در برگزاری نوروز به این شکل مخالفت نکرده‌اند. اما اگر مانند گذشته دید دینی و آیینی از نوروز بوجود بیاید با اسلام منافات دارد و این دیدگاه غالب علمای اسلام است. در دهه‌های اخیر؛ از جایگاه نوروز کاسته شده اما چرا در این چند سال اخیر این موضوع داغ‌تر شده است؟!

این موضوع می‌تواند دلایل سیاسی خود را داشته باشد. مثلا وقتی طالبان آمدند و با شدت بیشتری مخالفت خود را با پدیدۀ نوروز نشان دادند، باعث بروز واکنش‌هایی شدند. ما هرگز در سال‌های اخیر در هرات چهارشنبه سوری نداشتیم اما چند سالی است که چهارشنبه سوری هم برپا شده و این واکنشی در مقابل کسانی است که به شدت علیه آن مخالف بودند. بهتر بود که مردم را می‌گذاشتیم که از نوروز به عنوان یک رسم و رواج استفاده کنند.

اگر به صدر اسلام هم برگردیم پیامبر اکرم ص هم با نوروز به عنوان یک رسم و رواج با آن مخالفت نکردند.

من فکر می‌کنم نوروز هرگز با اسلام منافاتی ندارد. حداقل با همین شیوۀ که در کشور ما تجلیل می‌شده است و آمدن بهار برای مردم شادابی و سر سبزی را به بار می‌آورد و از نظر روانی می‌تواند بر مردم ما تاثیر بگذارد و هر چیزی که به انسان خوشی را می‌آورد در صورتی که با دین مبین اسلام منافاتی ندارد نباید نسبت به ان با شدت برخورد شود.

و از نظر من هر دو طرف قضیه باید مسئلۀ افراط و تفریط را از خود دور بکنند نه آن طرفی که می‌خواهد با شدت آیین زردشتی را دوباره در کشور ما زنده بکند نه آن‌ها برای ما قابل توجیه و قابل پذیرش است و نه هم کسانیکه با شدت با ناآگاهی از دین و با معلومات اندک‌شان از اسلام، فکر می‌کنند برگزاری چنین مراسمی همراه با کفر است هر دو طرف‌شان قابل قبول نیست.

هرات تایمز: شما چقدر بستر تجلیل از نوروز را به عنوان رسم و رواج فرهنگی و دور از تفکر آیینی در هرات مساعد می‌بینید؟

خسروی: یکی از راه‌های که می‌تواند جلو تشنج را بگیرد، این است که باید علمای ما در منابر و مساجد این موضوع را یاد آوری کنند که از نوروز به عنوان یک رسم و رواج و به شکلی که منافاتی با دین نداشته باشد و به دور از نوآوری‌هایی که شده برگزار شود و مردم ما از آمدن بهار و سرسبزی خوشحال باشند و این موضوع اشکالی ندارد. شنیدن این موضوع از زبان علمای دینی ما می‌تواند جلو هر نوع تشنج را بگیرد. در غیر آن با توجه به وضعیت موجودی که می‌بینم هر دو طرف قضیه به شکلی می‌خواهند سود ببرند هم جناحی که با شدت با این قضیه مخالف است و هم جناحی که با شدت روی این مسئله دارد کار می‌کند و حتی هر دو جناح دارند کوشش می‌کنند که مسئله را از مسیر اصلی آن خارج بسازند.

علمای دینی نباید در برابر این قضیه سکوت کنند و باید با دادن دید درست نسبت به نوروز جلو استفاده سیاسی هردو جناح را بگیرند و با دادن فتوای اصیل اسلامی و اینکه می‌توان به استقبال نوروز به عنوان یک رسم و یا رواج رفت و باید دور از مراسم اضافی مانند روشن کردن آتش و مقدس شمردن آتش و دیگر شیوه‌های زردشتی از سال نو و بهار نو تجلیل کنیم.

هرات تایمز: اما اگر نگاهی به عنعنات هراتیان بیاندازیم، کدام مراسم در نوروز وجود داشته و امروزه چگونه برگزار می‌شود؟

خسروی: در این بیست یا سی سال اخیر معمولا مکان ‌ای خاصی را برای نوروز مد نظر می‌گرفتند. به طور مثال در دورۀ تیموری؛ از سال‌های ۸۰۰ هجری به بعد؛ باغ زنانه برای اینکه بانوان جهت تجلیل از مراسم نوروز مکان امنی داشته باشند ساخته شده بود. حالا اگر مراسم نوروز با دین ما منافات داشته چرا همان دورۀ شاهان تیموری که علما در حکومت آن‎ها نقش برازنده‎ای داشته با این مراسم مخالفت نکرده‌اند. در همین زیارت خواجه تاک که حالا تبدیل شده است به قبرستان؛ مکان مشخصی را برای تفریح در ایام نوروز مد نظر گرفته بودند. و یا به تخت ظفر و روضه باغ و غیره مکان‌ها.

این مراسم در حد تفریح یک روز بوده و نوآوری نبوده و این رسم و رواج‌ها در مناطق مختلف تفاوت‌هایی را داشته است.

هرات تایمز: در هرات عرف شده است که برای تازه دامادها و تازه عروس‌ها، “نوروزی” می‌برند. شما موافقید؟

خسروی: امروزه ازدواج برای جوان‌ها خیلی دشوار شده و بخاطر همین رسم و رواج‌های اضافی، بیشترین جوانان نمی‌توانند ازدواج کنند و باعث بروز انحراف‌های غیر اخلاقی شده است و اگر این مسدله در جامعه دوام یابد، حتی مراسم ازدواج که امری شرعی و حق هر جوان مسلمان است تبدیل به “ازدواج‌ سفیدی” که در اروپا مروج است. باید علمای ما در امر دوری از این قسم مراسم توصیه کنند و جامعه‌ای منظم و بدور از هرگونه انحراف داشته باشیم.

هرات تایمز: تشکر از وقتی که برای ما و خوانند‌گان گذاشتید.

خسروی: سلامت باشید.

تبلیغات - شرکت توسعه نرم افزار طیان

این را نیز بخوانید

کوهنوردی، ورزشِ ورزش‌ها/ هم تفریح و سرگرمی، هم سلامتی و تندرستی!

هوا نیمه تاریک است و آخرین بازمانده لشکر سیاهی شب با سرباز تازه نفس صبح …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *